Al jarenlang klinken -vaak in verkiezingstijd- dezelfde leuzen uit de mond van de VVD: de asielinstroom moet omlaag, uitgeprocedeerden moeten weg, Nederland moet de grip terugkrijgen, et cetera. Maar afgelopen week bleek in Straatsburg wederom hoe hol die frasen zijn. Toen het Europees Parlement stemde over de terugkeerwet, een wet die het uitzetbeleid voor asielzoekers zonder verblijfsrecht verruimt, onthield de VVD zich van stemming. En erger: in de maanden daarvoor heeft de VVD actief geprobeerd diezelfde wet af te zwakken.
De VVD heeft migratie consequent ingezet als politiek breekijzer. Mark Rutte verklaarde in 2017 dat mensen die zich niet wilden aanpassen aan Nederlandse normen hier niet welkom waren, in een open brief die breed werd uitgespeeld als verkiezingspamflet. Dilan Yeşilgöz verklaarde in 2023 als lijsttrekker dat "de instroom van migranten ons te veel overkomt”. Al ware migratie een onverklaarbaar, onbeïnvloedbaar natuurverschijnsel, gelijk aan de zwaartekracht. In het verkiezingsprogramma van 2025 ging de VVD verder: spontane asielaanvragen zouden helemaal niet meer worden behandeld, alleen nog hervestiging via selectie. Daarbij gaf Brekelmans, de kersverse fractievoorzitter, tijdens het debat over de regeringsverklaring op 25 februari j.l. aan dat de ‘VVD uiteraard de instroom van het aantal migranten naar ons land wil terugdringen. Daar pleiten we altijd voor en daar zetten we ons altijd voor in. De asielinstroom moet omlaag’.
Van retoriek naar beleid
De ironie is schrijnend: vanaf 2010 is de VVD aan de macht geweest en in deze periode zijn er miljoenen migranten naar Nederland gekomen. Dit is niet verwonderlijk. Alle stoere woorden ten spijt werkt de VVD migratie namelijk in de hand. Bijvoorbeeld, in december 2018 stemde het kabinet-Rutte III in met het VN-Migratiepact van Marrakesh, nadat deze keus verdedigd werd door VVD staatssecretaris Mark Harbers. Dit pact roept landen op om legale migratieroutes te verruimen en biedt migranten toegang tot allerlei voorzieningen.
Eric van der Burg, VVD-staatssecretaris voor Asiel en Migratie in kabinet-Rutte IV, gaf de Spreidingswet vorm. Deze verplicht gemeenten een bepaald aantal asielzoekers op te vangen, verdeeld naar rato van inwonertal, en verankert zodoende de opvang van asielzoekers als permanente gemeentelijke taak. De Tweede Kamer stemde in oktober 2023 in met zijn voorstel.
Europese migratieaanpak
Ook op Europees niveau blijft er niet veel over van de stevige taal van de VVD. Momenteel blijven vier op de vijf uitgeprocedeerde asielzoekers illegaal in de EU. De Europese Commissie deed in maart 2025 een voorstel tot een bindende terugkeerverordening, die het voor lidstaten makkelijker maakt om deze illegalen uit te zetten. Malik Azmani, fractieleider van de VVD in het Europees Parlement en aangesteld als rapporteur namens het Europees Parlement, werkte vervolgens een eigen voorstel uit.
Zijn versie was merkbaar zwakker dan het Commissievoorstel: hij maakte vrijwillige terugkeer een verplichte eerste stap vóór gedwongen maatregelen mogen worden ingezet. Dit verlengt de procedure en maakt snelle terugkeer in de praktijk moeilijker. Daarnaast wordt aangegeven dat vreemdelingenbewaring -het mechanisme dat overheden in staat stelt om vluchtgevaarlijke illegalen in bewaring te nemen tot uitzetting- een laatste redmiddel is. Azmani stelt dan ook een maximale bewaringstermijn voor van 12 maanden, ten opzichte van de 24 maanden in het originele voorstel.
Rechtse partijen in het Europees Parlement kwamen vervolgens met een strenger tegenvoorstel: geen automatische schorsing bij beroep, kinderen niet langer uitgesloten van terugkeerhubs, en een maximale detentieduur van 24 maanden. Dat voorstel haalde op 6 maart j.l. een meerderheid van 396 tegen 226 stemmen. Opvallend hierbij is dat Azmani zich onthield van stemming.
De 'rechtse' coalitiepartner
Daarbij staan er in het regeerakkoord -dat mede is opgesteld met de VVD- geen structurele oplossingen voor het migratieprobleem. Sommige voorstellen werken zelfs migratiefaciliterend. Zo wordt het COA in staat gesteld om voldoende structurele én flexibele opvangplekken te realiseren en blijft de spreidingswet in stand. Echter, er wordt met geen woord gerept over remigratie of nexit, waardoor migratie op termijn -en wederom onder VVD beleid- het grootste probleem van vandaag de dag zal blijven.
Men zou kunnen zeggen dat de VVD haar boude verkiezingsuitspraken niet naleeft. Dit laatste deel -het niet naleven- klopt. Maar zijn de uitspraken van de VVD überhaupt wel zo gedurfd? Zij roepen immers slechts op tot immigratiebeperking, terwijl remigratie is wat Nederland écht nodig heeft. Dat is de enige manier om ervoor te zorgen dat Nederlanders op termijn geen minderheid in eigen land worden. Tevens is dit wat FVD als enige partij consequent bepleit: niet enkel minder instroom, maar actieve remigratie van zij die hier niet thuishoren.
De VVD spreekt over grip, maar laat los. Zij spreekt over terugkeer, maar faciliteert verblijf. Zij doet zich migratiekritisch voor, maar tekent het Marrakesh immigratiepact, is grondlegger van de spreidingswet en laat het in de EU na om daadwerkelijk strenger migratiebeleid af te dwingen. Dit is het verkiezingsmasker van de VVD; vlak voor de verkiezingen wat stemmen winnen met stevige taal die aanslaat onder de bevolking, en vervolgens in 15 jaar tijd meer dan 3 miljoen migranten binnenhalen. Gelukkig zijn er steeds meer mensen in staat om deze twee gezichten van de VVD van elkaar te onderscheiden. Het masker begint af te vallen. En volgende week kunnen Nederlanders hiermee afrekenen bij de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart.