Door de oorlog in Iran is de Straat van Hormuz de facto gesloten voor handelsscheepvaart. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de wereldwijde kunstmestvoorziening. De Golfregio is verantwoordelijk voor 20 tot 30 procent van de wereldwijde kunstmestproductie. Nu de aanvoer uit deze regio wegvalt, zijn de kunstmestprijzen in één maand tijd al met 20 procent gestegen.[1] Experts waarschuwen dat dit bij aanhoudende schaarste kan oplopen tot ernstige voedselarmoede voor tientallen miljoenen mensen wereldwijd.
Voor Nederlandse boeren is de situatie extra schrijnend. Nederland kent een groot overschot aan dierlijke mest, maar Europese en nationale regelgeving beperkt hoeveel stikstof en fosfaat boeren per hectare mogen uitrijden. Daarbij kennen wij strenge regels omtrent stikstof- en fosfaatuitstoot.[2] Het gevolg is paradoxaal: jaarlijks wordt tientallen miljoenen kilo's dierlijke mest geëxporteerd, terwijl tegelijkertijd kunstmest wordt ingekocht op een steeds duurdere en minder betrouwbare wereldmarkt.[3] [4]
Forum voor Democratie vindt dit een onacceptabele situatie. Lidewij de Vos stelt Kamervragen en roept de minister op de normen per direct te verruimen, zodat Nederlandse boeren hun eigen dierlijke mest kunnen benutten en onze voedselzekerheid niet langer afhankelijk is van instabiele regio's.
Lees hieronder de Kamervragen die Lidewij de Vos stelde.
Vragen van het lid De Vos aan de minister en staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur over de prijsstijgingen van kunstmest als gevolg van de sluiting van de Straat van Hormuz
1. Bent u bekend met het artikel in het AD van 5 april 2026, getiteld "Raakt Iran-oorlog ook productie kunstmest en ons voedsel? 'Het kan nijpend worden'"? [5]
2. Bent u bekend met het artikel van RTV Noord van 17 april 2026, getiteld “Boeren voeren eigen mest af en kopen kunstmest: 'Volslagen maf'”?[6] Welke concrete maatregelen neemt u op dit moment om te voorkomen dat de stijgende kunstmestprijzen zich vertalen in hogere voedselproductieprijzen en dalende rentabiliteit voor Nederlandse boeren?
3. Kunt u bevestigen dat een Nederlandse boer die zijn gebruiksnorm voor dierlijke meststoffen heeft bereikt, géén extra dierlijke mest meer mag uitrijden – ook niet als hij nog behoefte heeft aan extra stikstof – en daardoor wordt gedwongen kunstmest aan te kopen?
4. Acht u het wenselijk dat op dit moment grote hoeveelheden dierlijke mest uit Nederland wordt geëxporteerd, terwijl tegelijkertijd grote hoeveelheden kunstmest naar Nederland wordt geïmporteerd? Zo ja, waarom wel? Zo nee, waarom niet?
5. Bent u het met de indiener eens dat het tegenstrijdig en onwenselijk is dat Nederlandse boeren worden gedwongen duurdere en steeds schaarser wordende kunstmest in te kopen, terwijl in eigen land dierlijke mest beschikbaar is die deze kunstmest zou kunnen vervangen? Zo ja, waarom wel? Zo nee, waarom niet?Hoeveel kilogram (stikstof en fosfaat uit) kunstmest zou op dit moment per jaar kunnen worden vervangen door het dierlijke mestoverschot volledig uit te rijden? Kunt u uw antwoord toelichten?
6. Hoeveel kosten zou de Nederlandse agrarische sector daarmee op dit moment per jaar kunnen besparen? Kunt u deze kosten uitsplitsen in afvoerkosten van het dierlijke mestoverschot en aanschafkosten van kunstmest? Kunt u uw antwoord toelichten?
7. Wat is het verschil tussen stikstof (en fosfaat) afkomstig uit kunstmest, dierlijke mest en andere bronnen zoals Renure, oftewel verwerkte dierlijke mest?
8. Erkent u dat enkel de geplande maatregelen om Renure te mogen gebruiken bovenop de bestaande gebruiksnorm voor dierlijke mest onnodige kosten met zich meebrengen, omdat dierlijke mest van zichzelf al gebruiksklaar is? Kunt u uw antwoord toelichten?Bent u bereid de stikstof- en fosfaatgebruiksnormen voor meststoffen per direct te verruimen naar het niveau van vóór afschaffing van de derogatie en de gebruiksnorm voor dierlijke meststoffen te schrappen of tenminste te verhogen – al dan niet met goedkeuring van de EU – zodat Nederlandse boeren bij oplopende kunstmestschaarste niet zonder betaalbare bemesting komen te zitten, juist nu kunstmestprijzen in één maand met tientallen procenten zijn gestegen – en vervolgens niet zijn gedaald – en verdere schaarste dreigt door de oorlog in het Midden-Oosten? Kunt u uw antwoord toelichten?
9. Indien het antwoord op vraag 11 ontkennend luidt, bent u dan tenminste bereid zich zo spoedig mogelijk in Europees verband voor deze maatregelen in te zetten? Zo ja, hoe gaat u dit doen? Zo nee, waarom niet?
10. Indien het antwoord op vraag 12 ontkennend luidt, bent u dan tenminste bereid zo spoedig mogelijk een tijdelijke ontheffing of verhoogde gebruiksnorm voor dierlijke mest aan te vragen bij de Europese Commissie, zodat boeren minder afhankelijk worden van geïmporteerde kunstmest? Zo nee, waarom niet?
11. Kunt u bovenstaande vragen zo snel mogelijk en afzonderlijk van elkaar beantwoorden?
[1] AD, 5 april 2026: "Raakt Iran-oorlog ook productie kunstmest en ons voedsel? 'Het kan nijpend worden'" — https://www.ad.nl
[2] Meststoffenwet, artikel 9 lid 1 (gebruiksnorm dierlijke mest 170 kg/ha), artikel 10 (stikstofgebruiksnorm) en artikel 11 (fosfaatgebruiksnorm) https://wetten.overheid.nl/BWBR0004054/2025-12-09
[3] https://www.mestverwaarding.nl/kenniscentrum/5348/landelijke-rapportage-en-inventarisatie-
export-en-verwerking-dierlijke-mest-2025
[4] https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2023/15/exportwaarde-kunstmest-57-procent-hoger-in-2022
[5] https://www.ad.nl/buitenland/raakt-iran-oorlog-ook-productie-kunstmest-en-ons-voedsel-
het-kan-nijpend-worden~afc30757/
[6] https://www.rtvnoord.nl/economie/1397681/boeren-voeren-eigen-mest-af-en-